21 Th9, 2023

Làm thế nào để đọc sách của Đức Chúa Trời

Tám câu hỏi giúp hiểu rõ Kinh Thánh hơn
Làm thế nào để đọc sách của Đức Chúa Trời
Image

Góc nhìn của Desiring God
Tài liệu Cơ Đốc cho người Việt

26 phút

Bất cứ ai từng hướng dẫn học Kinh Thánh lâu năm đều gặp phải một trong những giây phút khó xử khủng khiếp khi có người sốt sắng chỉ ra một điều chẳng liên quan gì đến câu Kinh Thánh ấy cả.

Nhiều năm trước, tôi đã hướng dẫn một nhóm thảo luận Rô-ma 9. John Piper từng mô tả 33 câu của đoạn này là “một con hổ rình rập muốn nuốt chửng những kẻ có ý chí tự do”. Sứ đồ Phao-lô viết rằng: “Ngài muốn thương xót ai thì thương xót, và muốn làm cứng lòng ai thì làm”. Chương này là một dãy núi uy nghiêm, tuyệt trần về quyền tối thượng của Đức Chúa Trời và sự tuyển chọn vô điều kiện. Sau khi cả nhóm đã đọc lớn tiếng đoạn Kinh Thánh, tôi mời mọi người chia sẻ ấn tượng ban đầu của họ: “Bạn có suy nghĩ gì về những câu này?” 

Sau ít phút im lặng, một người phụ nữ (mới bắt đầu đi nhóm với Hội thánh) lao đầu vào tán tụng ý chí tự do của con người không ngớt đến mức gây khó chịu. Cô nói đại loại như thế này: “Tôi thích Đức Chúa Trời ban cho con người có quyền tự do để tin hoặc không tin, Chúa không quyết định dùm chúng ta, nhưng để cho chúng ta lựa chọn theo ý mình. Tôi muốn nói là thật không đúng khi Chúa chọn một số người và không chọn những người còn lại”. Cô ấy dường như muốn ngã nhào vào đoạn Kinh Thánh mà mọi người vừa mới đọc xong. Nhưng phải mất đến hai mươi lần ngã nhào như vậy, vì cô ta cứ nói miết. Cuối cùng, cô ấy kết thúc màn ngã nhào bằng một cái cúi đầu: “Đó là những gì tôi đã thấy”.

Tất cả mọi người trong nhóm đều biết rằng cô ta đã hoàn toàn đi lạc đề; họ biết cô ấy đang nhìn chằm chằm vào những quả táo, nhưng bằng cách nào đó lại nghĩ đó là một loại trái cây thon dài màu vàng có thể lột ra để ăn. Đáng tiếc, tất cả lãnh đạo trạc tuổi hai mươi sau này đều nói rằng: “Đó . . . cũng là . . . một ý tưởng”.

Ý nghĩa có nghĩa là gì?

Khoảng cách giữa “suy nghĩ” của một phụ nữ trẻ tuổi ấy và những điều Rô-ma 9 thực sự đề cập là một bài học quan trọng cho việc đọc Kinh Thánh thông thường. Mỗi sách và câu trong Kinh Thánh đều mang ý nghĩa cụ thể, nguyên bản và không thay đổi. Đằng sau mỗi phân đoạn mà chúng ta đã đọc đều là người thật, đã bị thuyết phục và có mục tiêu thực sự, họ viết cho một lượng độc giả có nhu cầu thật và nan đề thực sự, vào thời đại có thật trong lịch sử. Ý nghĩa của bản văn Kinh Thánh không hề thay đổi, đến ngày hôm nay vẫn vậy. Joe Rigney viết rằng:

Khi nói về ý nghĩa, chúng ta đang nói đến con người . . . Nếu có ý nghĩa thì phải có người tạo ra ý nghĩa ấy. Ý nghĩa chỉ tồn tại khi có người gieo ý nghĩa. (“Theo các trước giả”)

Kinh Thánh không nói chiều theo ý thích của chúng ta, hoặc có ý nghĩa theo ý chúng ta muốn; nhưng Kinh Thánh có ý thế nào thì chỉ có ý như vậy mà thôi. Vì thế, đọc Kinh Thánh hiệu quả bắt đầu bằng cách nhận ra và nắm bắt ý nghĩa ấy, bất kể tốt xấu. Nghĩa là chúng ta không bắt đầu suy gẫm Kinh Thánh bằng câu hỏi: “Điều này có ý nghĩa gì với tôi?” Chúng ta nên bắt đầu bằng câu hỏi khó hơn: “Điều này có nghĩa là gì?”

Nhiều người đọc Kinh Thánh để tìm kiếm những câu tạo cảm hứng, một câu hoặc thậm chí một cụm từ để nâng đỡ cả ngày của họ, để rồi bỏ lỡ những điều trước giả thực sự muốn nói. Nói cách khác, họ gần như đọc Kinh Thánh. Họ mở sách ra, biết từ ngữ, cụm từ và câu, nhưng không hề tìm hiểu ý nghĩa. Kết quả là họ thường hiểu sai (và áp dụng sai) những điều mình vừa đọc –  bỏ lỡ điều quý báu khôn ngoan như vàng ròng, lời cảnh báo và lời khuyên dạy ngay trước mắt họ.

Tám câu hỏi giúp đọc Kinh Thánh tốt hơn

Chúng ta phải làm gì để phát triển khả năng tìm hiểu trước giả muốn nói gì? Chúng ta có thể dùng công cụ nào để đào sâu và nhìn thấy rõ hơn khi đọc Kinh Thánh? Gần đây tôi đã đọc quyển sách kinh điển của Mortimer Adler “Làm thế nào để đọc một quyển sách“, dù đây không phải là một quyển sách Cơ Đốc, nhưng lại cung cấp một số hướng dẫn quý giá cho độc giả nào muốn đọc Sách của Đức Chúa Trời.

Sự tiến bộ của công nghệ đã làm cho nhiều người bị khờ khạo trong việc đọc sách. Adler là một hướng dẫn viên nổi tiếng giúp độc giả đọc tốt hơn. Khi ông đào tạo các sinh viên biết cách đọc hiệu quả, ông đưa ra tám câu hỏi định hướng giúp chúng ta khám phá ý nghĩa. Các câu hỏi này không liên quan đến phần áp dụng những điều chúng ta đang đọc, mà chúng là công cụ hữu ích để hiểu rõ ý nghĩa, còn tất cả áp dụng đúng đắn đều đến từ sự thông hiểu. Tôi sẽ sử dụng một trong những phân đoạn Kinh Thánh quen thuộc và được yêu thích nhất là Thi thiên 23 để trả lời từng câu hỏi.

1. Phân đoạn mà tôi đang đọc thuộc thể loại gì?

Theo lời Adler: “Hãy phân loại sách theo thể loại và chủ đề”. Theo thuật ngữ Kinh Thánh, có phải tôi đang đọc một lịch sử, hoặc một thư tín, hoặc một bài thơ, hoặc thể loại khác chăng? Trước giả của phân đoạn Kinh Thánh này là ai và được viết khi nào? Bối cảnh câu chuyện Kinh Thánh đã xảy ra như thế nào? Trước giả đã viết phân đoạn này trước khi hoặc sau khi Chúa Jêsus giáng sinh? Không phải tất cả sách và chương trong Kinh Thánh đều giống nhau. Kinh Thánh được trải dài qua nhiều thế kỷ, các vùng địa lý, đa thể loại, có những nan đề và mục đích.

Thí dụ, Thi thiên là tuyển tập những bài ca mà dân sự của Đức Chúa Trời đã thuộc lòng và hát với nhau để thờ phượng Chúa. Chúng bày tỏ hàng loạt trải nghiệm và vô số cảm xúc. Khi đọc, chúng ta cần nhớ rằng Thi thiên được viết để dẫn dắt hội chúng thờ phượng Chúa. Một điều quan trọng nữa cần lưu ý đó là Thi thiên được viết bởi nhiều trước giả khác nhau, vì vậy chúng ta cần xác định ai là trước giả đã viết phân đoạn mà mình đang đọc (đối với Thi thiên 23 là vua Đa-vít) và bối cảnh của phân đoạn (thí dụ chúng ta biết rằng Đa-vít từng là người chăn chiên).

2. Tôi có thể tóm tắt chương này như thế nào?

Một lần nữa, Adler nói rằng: “Hãy khái quát nội dung của sách thật ngắn gọn”. Khi đọc Kinh Thánh, chúng ta có thể tóm tắt ý chính hoặc chủ đề trọng tâm của phân đoạn bằng một hoặc hai câu được không? Nếu có người hỏi chúng ta đã đọc gì sáng nay, thì chúng ta sẽ trả lời như thế nào? Chúng ta sẽ tóm tắt ý nghĩa cho một người chưa bao giờ đọc phân đoạn mà mình vừa đọc như thế nào?

Chúng ta có thể thử tóm tắt sáu câu của Thi thiên 23 như thế nào? Tóm tắt của chúng ta không cần phải tài tình, độc đáo hoặc thi vị – không phải để chia sẻ trên Instagram – mà chỉ cần đúng sự thật. Tôi có thể tóm tắt Thi thiên 23 thế này: Nếu Đức Chúa Trời là Chúa của chúng ta, thì Chúa sẽ dẫn dắt, bảo vệ, tiếp trợ và làm cho chúng ta được thỏa mãn – cho dù cảm xúc của chúng ta như thế nào.

3. Những mảnh ghép lớn mà tôi nhìn thấy là gì?

Đến bước này, sau khi tóm tắt bức tranh tổng quát, chúng ta tìm kiếm những mảnh ghép lớn của bức tranh. Trong phần này, hãy nghĩ đến trò xếp hình cho trẻ 3 tuổi, chứ không phải những bức tranh có hàng ngàn mảnh ghép. Chúng ta đang tìm kiếm một vài ý lớn trong lập luận của trước giả, rồi cố gắng nhìn thấy những mảnh ghép lớn này khớp với nhau như thế nào.

Khi nhìn vào sáu câu của Thi thiên 23, chúng ta có thấy bất kỳ mảnh ghép lớn, riêng biệt nào hình thành nên Thi thiên này không? Trong câu 1–4, Đa-vít mô tả Đức Chúa Trời là Đấng chăn chiên, dẫn bầy chiên đến đồng cỏ xanh tươi, mé nước bình tịnh, Chúa bảo vệ và yên ủi qua mọi nguy hiểm. Câu 5–6, Đức Chúa Trời không còn là Đấng chăn chiên nữa, mà là người đãi tiệc dọn bàn cho dân sự của Ngài và tiếp đón họ vào trong nhà của Đức Giê-hô-va cho đến đời đời. Vậy, hai mảnh ghép lớn này có thể ăn khớp với nhau như thế nào? Đó là hai hình ảnh bổ sung cho nhau nói về sự tốt lành của Đức Chúa Trời, cả hai đều vay mượn biểu tượng từ những khía cạnh bình dị, quen thuộc của cuộc sống vào thời bấy giờ.

4. Điều này giải quyết (những) vấn đề gì?

Trong phân đoạn Kinh Thánh này, trước giả đang cố gắng giải quyết vấn đề gì? Trước giả đang muốn giải quyết điều gì? Trước giả muốn đáp ứng nhu cầu gì? Sứ đồ Phao-lô cho biết rằng: “Cả Kinh Thánh đều là bởi Đức Chúa Trời soi dẫn, có ích . . . hầu cho người thuộc về Đức Chúa Trời được trọn vẹn và sắm sẵn để làm mọi việc lành.” (2 Ti-mô-thê 3:16–17). Vậy, những câu trong Thi thiên 23 có ích lợi gì? Chúng dạy dỗ, bẻ trách, sửa trị, rèn luyện hoặc khuyến khích chúng ta như thế nào? 

Điều gì đã thôi thúc Đa-vít sáng tác Thi thiên 23? Điều gì khiến ông viết ra mấy từ ấy và lèo lái ông nghĩ đến đồng cỏ xanh tươi, bàn tiệc thịnh soạn? Vì ông biết rằng cuộc sống không phải lúc nào cũng giống như đồng cỏ xanh tươi, mé nước bình tịnh, hay bàn tiệc đầy thức ngon. Ông nhắc bản thân (và mọi người) nhớ rằng Đức Chúa Trời đang ở gần ngay cả khi chúng ta cảm thấy xa cách, Chúa bảo vệ chúng ta khi chúng ta cảm thấy mong manh, yếu đuối, Chúa mở tiệc dọn bàn sẵn sàng khi chúng ta cảm thấy đói khát và thiếu thốn. Nói cách khác, đoạn Thi thiên này cho thấy rõ rằng Đức Chúa Trời chăm sóc chúng ta trong lúc sợ hãi vây hãm.

5. Tôi có thể giải thích các từ quan trọng không?

Có những từ ngữ nào trong phân đoạn này có vẻ đặc biệt quan trọng đối với trước giả? Có thể ông lặp lại một từ nhất định, hoặc từ đó xuất hiện trong câu quan trọng, hoặc có lẽ từ ấy chỉ mang ý nghĩa đặc biệt đối với trước giả. Chúng ta thường hiểu sai ý nghĩa của câu văn và đoạn văn vì không xem xét các thuật ngữ dưới góc nhìn của trước giả. Ngày nay, chúng ta không nghe hoặc sử dụng từ ngữ theo cách ông đã dùng. 

Khi tìm kiếm các từ quan trọng, chúng ta có gặp phải từ nào không thể định nghĩa hoặc giải thích không? Nếu vậy thì chúng ta không thể hiểu đầy đủ ý nghĩa của câu hoặc phân đoạn. Điều dễ nhất là tra cứu ý nghĩa của từ ấy (tốt hơn là hãy tìm kiếm trong Kinh Thánh để xem thử trước giả này, hoặc những trước giả khác trong Kinh Thánh, sử dụng từ này như thế nào). Trước tiên, hãy đảm bảo là chúng ta có thể hiểu nghĩa tất cả các từ, sau đó cố gắng xác định những từ quan trọng nhất đối với trước giả trong phân đoạn cụ thể này. 

Những từ đó có nghĩa gì trong Thi thiên 23? Nếu phải chọn một từ, thì tôi sẽ chọn từ “Đấng chăn giữ“. Trước khi cho rằng chúng ta đã biết từ này có ý nghĩa thế nào đối với Đa-vít, thì hãy quan sát từ này lâu hơn một chút. Nhiều người trong chúng ta ngày nay rất xa lạ với thực tế khắc nghiệt của công việc chăn chiên. Còn Đa-vít thì không. Ông đã quen thuộc với đồng cỏ xanh tươi và mé nước bình tịnh, nhưng cũng biết các thung lũng tối tăm và nguy hiểm đến mức được gọi là sự chết. Ông biết sư tử, gấu và sói. Do đó, đối với Đa-vít, kẻ chăn chiên không chỉ đơn thuần là một người ôn hòa, dịu dàng vuốt ve bầy chiên, mà còn là chiến binh vĩ đại của tự nhiên. Nói cách khác, ông thấy sức mạnh và lòng can đảm ở trong người chăn chiên mà chúng ta không thấy được ngày hôm nay.

6. Những câu nào có vẻ quan trọng nhất?

Tương tự câu hỏi trước, bây giờ hãy cố gắng xác định các câu quan trọng ở trong chương này. Những câu quan trọng nhất có thể xuất hiện ở đầu, cuối hoặc ở giữa phân đoạn. Gánh nặng hoặc mục tiêu của trước giả tập trung chủ yếu vào chỗ nào? Những câu nào giúp chúng ta hiểu được các câu còn lại?

Đối với Thi thiên 23, tôi cho rằng hai câu quan trọng nhất của bài thơ là dòng đầu tiên và cuối cùng:

“Đức Giê-hô-va là Đấng chăn giữ tôi”.

“Tôi sẽ ở trong nhà Đức Giê-hô-va cho đến lâu dài”.

Chúng ta gần như có thể nghe Đa-vít nói rằng: “Nếu chúng ta chỉ nghe được hai điều trong số sáu câu này, thì tôi muốn chúng ta nghe thấy điều này: Đức Giê-hô-va là Đấng chăn giữ tôi, tôi sẽ ở trong nhà Đức Giê-hô-va cho đến lâu dài. Những câu khác đang bổ trợ cho hai câu đó, giúp chúng ta hiểu hai lời hứa và hiện thực này. Đức Giê-hô-va sẽ bảo vệ và tiếp trợ cho tôi, Chúa sẽ dẫn tôi về nhà với Ngài”.

7. Cấu trúc giữa các câu trong đoạn được xây dựng như thế nào?

Sau khi đã xác định các câu quan trọng nhất, bây giờ hãy thử phân biện những câu còn lại trong phân đoạn bổ trợ cho mấy câu trọng nhất như thế nào. Trước đó, chúng ta đã tìm ra các mảnh ghép lớn hơn. Bây giờ, chúng ta chia chúng thành những mảnh ghép nhỏ hơn và ghép chúng lại với nhau. Đến bước này, chúng ta nên dừng lại và nghiên cứu những từ mà nhiều người thường bỏ qua như: vì, và, nhưng, nếu, trừ khi, sau đó, cho nên . . . Chúng ta có thể vội vàng phớt lờ các liên từ này, nhưng chúng thường mang đến câu trả lời. Chúng cho biết các mảnh ghép kết nối với nhau như thế nào.

Thí dụ, trong Thi thiên 23 chép rằng: “Tôi sẽ chẳng sợ tai họa nào;  Chúa ở cùng tôi”. Đa-vít đã sống mà không hề sợ hãi trước kẻ thù và nguy hiểm như thế nào?  ông biết rằng Đức Giê-hô-va ở cùng mình, ngay cả trong trũng bóng chết. Một thí dụ khác, chúng ta cũng thấy các câu đầu tiên được xây dựng dựa trên nền tảng của câu thứ nhất: “Đức Giê-hô-va là Đấng chăn giữ tôi”. Đa-vít sử dụng các câu tiếp theo để củng cố hình ảnh ẩn dụ: “Ngài khiến tôi an nghỉ nơi đồng cỏ xanh tươi. Dẫn tôi đến mé nước bình tịnh . . . Ngài bổ lại linh hồn tôi . . . Dẫn tôi . . . Chúa an ủi – giống như người chăn chiên”.

8. Tôi có câu hỏi nào nữa không?

Cuối cùng, Adler khích lệ chúng ta đặt câu hỏi về những vấn đề mà trước giả chưa giải quyết. Khi nói đến các trước giả là con người, họ có thể không trả lời được câu hỏi hoặc xung đột mà chính họ đã đưa ra (hoặc họ có thể tạo ra những vấn đề hoàn toàn mới trong quá trình này). Tuy nhiên, lời của Đức Chúa Trời là toàn hảo. Đức Chúa Trời phán rằng: “Lời nói của ta cũng vậy, đã ra từ miệng ta, thì chẳng trở về luống nhưng, mà chắc sẽ làm trọn điều ta muốn, thuận lợi công việc ta đã sai khiến nó” (Ê-sai 55:11). Vậy, mấy lời này không có sự thiếu xót hoặc mơ hồ gì cả. 

Như vậy không có nghĩa là chúng ta không có câu hỏi. Chúng ta sẽ có rất nhiều thắc mắc. Chẳng hạn như trong Thi thiên 23, chúng ta biết Đức Chúa Trời đang ở gần ngay cả khi mình cảm thấy xa cách, Chúa sẽ bảo vệ chúng ta dù hoàn cảnh tưởng như vô vọng, nhưng tại sao Đức Chúa Trời lại cho phép chúng ta đi trong trũng bóng chết? Tại sao Chúa để cho chúng ta lang thang trên đồng cỏ khô héo khô và dòng nước cuồng nộ? Tại sao Chúa để cho chúng ta cảm thấy đói khát, thiếu thốn và bị bỏ rơi? Tại sao chúng ta cần cảm thấy mình cần được giúp đỡ? 

Có rất nhiều câu trả lời hay cho những thắc mắc trên (tất cả đều nằm trong Kinh Thánh), nhưng đó không phải là câu hỏi mà Đa-vít muốn nói trong Thi thiên này. Dầu vậy, một phần quan trọng khi đọc sách là học cách đặt câu hỏi và kiên nhẫn tìm ra lời giải đáp (có thể mất nhiều năm). May mắn thay, đối với Kinh Thánh thì Đức Chúa Trời có thể đáp lời ngay cả những câu hỏi sâu sắc, khó khăn nhất của chúng ta. Chúa đã để lại một câu trả lời khi Ngài về trời. 

Làm thế nào để lắng nghe tiếng Chúa

Đây không phải là những câu hỏi cuối cùng mà chúng ta dành cho một đoạn hoặc phân đoạn trong Kinh Thánh – chúng ta cần đi sâu hơn và thắc mắc điều này có ý nghĩa gì cho ngày nay, tức là Đức Chúa Trời muốn chúng ta cảm nhận và hành động như thế nào trong thế kỷ 21 này. Nhưng chúng nên là những câu hỏi đầu tiên mà chúng ta cần đưa ra.

Nếu chúng ta cố gắng làm cho Kinh Thánh đáp ứng nhu cầu trước mắt hoặc phải phù hợp cho hiện tại trước khi tìm hiểu Kinh Thánh theo bối cảnh và các thuật ngữ, thì chắc chắn chúng ta sẽ bóp méo và bẻ cong những điều Kinh Thánh nói. Chúng ta sẽ bắt Kinh Thánh nói ra những điều Lời Chúa không nói. Nhưng nếu chúng ta sẵn sàng đi chậm lại và lắng nghe để nhận ra ý nghĩa thật, thì chúng ta sẽ nghe được tiếng Chúa phán – cách uy quyền, khôn ngoan và yêu thương – về mọi điều chúng ta đang cần và đối diện ngày hôm nay.

Desiring God bắt đầu từ khi John Piper giao lại toàn bộ mục vụ ghi âm cho Jon Bloom là trợ lý của ông. Từ những băng ghi âm và sách vở, mà mục vụ Desiring God đã phát triển thành một mục vụ trực tuyến quốc tế với hơn 14,000 tài liệu miễn phí và hơn 3,5 triệu lượt truy cập mỗi tháng. Hiện nay, John Piper đang giữ vai trò là giáo sư điều hành mục vụ này.

Chia sẻ với mọi người . . .